Kunnen vogels ruiken, horen en kleuren zien?

Hun vermogen om te vliegen is onbetwist, maar hoe zit het met de zintuigen van vogels? Kunnen vogels ruiken? Hebben vogels oren? En hoe zien vogels?

Twee uilen die elkaar ruiken
Deze uilen kunnen elkaar blijkbaar goed ruiken [Foto: Anake Seenadee/ Shutterstock.com]

De kunst van het vliegen plaatst vogels op een speciaal voetstuk in het rijk der fysieke vermogens. Slechts enkele vertegenwoordigers van andere diergroepen delen deze gave. Zangvogels hebben ook prachtige vogelgeluiden en fleuren hun omgeving op met hun felle kleuren. Welke andere talenten kunnen ze hebben? Kunnen vogels ruiken? Hoe goed kunnen ze horen en hoe nemen ze de wereld om hen heen waar? Op deze spannende vragen geven wij graag antwoord in ons informatieartikel.

Inhoud

  • Kunnen vogels ruiken?
  • Kunnen vogels horen?
  • Kunnen vogels kleuren zien?

Kunnen vogels ruiken?

In feite is de reukzin bij vogels zelden sterk. Vogels kunnen ruiken, maar meestal niet erg goed. De reukzin wordt bijvoorbeeld gebruikt om een partner te vinden, om prooien en vijanden te herkennen of om zich te oriënteren, maar op al deze gebieden speelt hij slechts een ondergeschikte rol naast het zicht en het gehoor. Een uitzondering vormen de gieren, die zich bij het zoeken naar aas – hun favoriete voedsel – sterk laten leiden door hun reukzin, die bij hen meer uitgesproken is dan bij de meeste andere vogelsoorten.

Close-up van een gier
Gieren hebben een uitzonderlijk goed reukvermogen… [Foto: Nick Pecker/ Shutterstock.com]

Kunnen vogels horen?

Met de prachtige concerten die zangvogels ’s ochtends geven, zou het jammer zijn als ze die zelf niet konden horen. En daarom is het antwoord hier ook: Ja, vogels kunnen horen. Vogelstemmen zijn er niet voor ons plezier, maar om specifieke signalen af te geven aan soortgenoten of zelfs aan andere vogelsoorten. Mannelijke vogels, bijvoorbeeld, bakenen een territorium af met hun prachtige gezang en maken daarbinnen een partner het hof.

Let op: Voor meer informatie over vogelzang en de voordelen van andere vogelgeluiden, zie ons speciale artikel over “Waarom tsjilpen vogels?”.

Een beetje moeilijker te begrijpen, aan de andere kant, hoe vogels horen, want in tegenstelling tot mensen, honden en vele andere dieren hebben zij geen duidelijk uitstekende oren. Zelfs de ransuil, wiens uiterlijk hem de Engelse naam “long-eared owl” heeft opgeleverd, maakt het ons niet gemakkelijk, want de uitstekende pluimen op zijn kop zijn louter decoratief en niet geschikt om te horen.

Ransuil in een boom
De ransuil heeft oren, maar die vallen minder op dan u denkt. [Foto: Helen J Davies/ Shutterstock.com]

Om te bewijzen dat vogels oren hebben, moet je dus heel goed kijken. Deze bevinden zich aan de zijkanten van de kop van het dier en bestaan slechts uit kleine openingen, meestal omgeven door een plukje veren en nauwelijks herkenbaar zonder het dier van dichtbij te bekijken.

Kunnen vogels kleuren zien?

Het gezichtsvermogen is waarschijnlijk het belangrijkste zintuig van vogels, omdat dit vermogen essentieel is voor de oriëntatie tijdens de vlucht, voor het vinden van voedsel of voor het vinden van een partner. Roofvogels, zoals torenvalken of buizerds, kunnen kleine prooien, zoals veldmuizen, zelfs op enkele honderden meters afstand door het veld zien schieten, wat voor een mens zelfs met een verrekijker moeilijk wordt.

En ook wat betreft kleurzicht hebben vogels een flinke voorsprong op ons, want naast de klassieke kleurreceptoren voor rood, blauw en groen die wij mensen bezitten, hebben vogels nog een receptor voor violet, waarmee ze zelfs UV-licht kunnen waarnemen. Dit betekent dat de wereld er voor vogels nog kleurrijker uitziet dan voor ons. Naast de vier kleurreceptoren hebben vogels ook een andere receptor die hen specifiek helpt bij het waarnemen van beweging, waardoor ze snel kunnen reageren op gevaar of op een bewegende prooi.

kleurrijke bijeneter op een tak
Ik vraag me af of bijeneters zich bewust zijn van hun eigen kleurrijkheid? [Foto: Naturalism14/ Shutterstock.com]

Vogels kunnen dus ruiken, horen en zelfs kleuren zien – maar wanneer krijgen deze zintuigen rust? Ontdek in ons speciale artikel waar vogels slapen en hoe ze zich beschermen tegen gevaar en winterkou.