Waar slapen vogels? s nachts, in de winter en tijdens stormen

Overdag kun je ze zien zingen of foerageren, maar waar slapen de vogels ’s nachts? Worden nestkasten door vogels gebruikt als slaapplaats? We beantwoorden de vragen hieronder.

Vogels slapen op een tak
Zelfs tortelduifjes worden soms moe [Foto: Nenad Nedomacki/ Shutterstock.com]

Eten, zingen, vliegen, eieren leggen en hun jongen grootbrengen – het leven van een vogel is uitputtend en biedt zelden de gelegenheid om te ontspannen. Vooral tijdens het paar- en broedseizoen zijn de gevederde dieren voortdurend aan het werk. Maar omdat niemand oneindige energiereserves heeft, moeten ook vogels tussendoor rusten en – net als wij mensen en alle andere dieren – slapen. Maar waar slapen vogels precies? En hoe beschermen ze zich in deze tijd tegen vijandige aanvallen of winterkou? Deze en andere vragen willen wij in ons artikel beantwoorden.

Inhoud

  • Hoe slapen vogels?
  • Waar slapen vogels ’s nachts?
  • Waar slapen vogels in de winter?
  • Slapen de vogels in de nestkast? Waarop te letten bij het schoonmaken

Hoe slapen vogels?

Met uitzondering van de nachtvogels, slapen de meeste vogels ’s nachts. Hierdoor worden de meeste van hun lichaamsprocessen stilgelegd en kunnen ze herstellen van de inspanningen van de dag. Hun perceptie is echter niet volledig uitgeschakeld. De meeste vogels zijn slechts zeer lichte slapers en kunnen zich bij het minste teken van gevaar in veiligheid brengen. Sommige vogels, bijvoorbeeld eenden, vallen nooit volledig in slaap, maar laten afwisselend slechts één hersenhelft rusten om hun omgeving in de gaten te houden.

Eend slaapt op gras
Schijn bedriegt: eenden zijn zeer aandachtige slapers [Foto: Adriano Castelli]

Waar slapen vogels ’s nachts?

De slaapplaatsen van vogels kunnen soms sterk variëren en zeer creatief zijn. De meeste zangvogels brengen hun nachten door in bomen, waar ze zich vastklampen aan takken. Een speciaal klemmechanisme in hun poten zorgt ervoor dat ze niet onbewust hun klauwen kunnen openen terwijl ze slapen en uit de boom vallen. Tijdens het broedseizoen slapen vogelouders soms ook in het vogelnest om de eieren en het broedsel warm te houden.

Andere vogels echter, zoals de grote bonte specht, maken speciale slaapholen waarin ze de nacht doorbrengen. Gierzwaluwen daarentegen staan erom bekend dat ze slapen tijdens het vliegen. De gierzwaluwen zweven hoog tegen de avond en rusten dan uit tijdens een voornamelijk passieve glijvlucht die hen langzaam terug naar de grond brengt. Om daarbij de controle niet te verliezen, slapen gierzwaluwen ook nooit erg diep.

Watervogels zoals ganzen en zwanen daarentegen slapen voornamelijk in het water – zwemmend of zittend op kleine eilandjes – waar ze veilig zijn voor roofdieren terwijl ze slapen. Flamingo’s slapen zelfs het liefst staand, waarbij ze hun staande poot stabiliseren op een manier die vergelijkbaar is met de klauwen van zangvogels.

Zwaan slaapt in het water
Watervogels slapen meestal op het water [Foto: Just Anton/ Shutterstock.com]

Waar slapen vogels in de winter?

In de winter, of zelfs tijdens stormen, slapen de vogels graag wat meer beschut. Terwijl de meeste vogels tijdens het broedseizoen in paren reizen, komen veel soorten, bijvoorbeeld spreeuwen, boommussen of winterkoninkjes, tijdens de koude helft van het jaar samen in kleinere slaapplaatsen. De frequentie en omvang van deze gemeenschappen hangt meestal af van de winterkou. De vogels zitten dan bij elkaar op takken, in boomholtes of in nestkastjes.

Vogels slapen in de winter
Zoals deze kleine boommussen zoeken veel vogels in de winter de nabijheid van anderen. [Foto: Bachkova Natalia/ Shutterstock.com]

Vogel dut in een nestkast? Waarop te letten bij het schoonmaken

Een nestkastje biedt niet alleen in de zomer een praktisch onderkomen voor allerlei tuinvogels, maar kan de gevederde dieren ook in de winter een beschermd onderkomen bieden. Daarom moeten nestkasten in de winter beslist blijven hangen en direct na het broedseizoen in het late voorjaar of opnieuw in het voorjaar worden schoongemaakt.

Uil slaapt in de winter
Een nestkastje kan ook dienen als schuilplaats in de winter [Foto: SofotoCool/Shutterstock.com]

Voor meer tips over hoe je nestkastjes goed schoonmaakt en hoe je gemakkelijk zelf een nestkastje kunt bouwen, zie ons speciale artikel.